Herders & Wijngaarden

In deze uitbreiding voor Carcassonne, verlevendigen dieren en wijngaarden het landschap. Laat jouw herder ganzen hoeden en zijn kudde schapen uitbreiden om nog meer punten te krijgen. Maar neem niet teveel risico, want als er een wolf verschijnt, slaan de schapen op de vlucht.

In deze uitbreiding voor Carcassonne, verlevendigen dieren en wijngaarden het landschap. Laat jouw herder ganzen hoeden en zijn kudde schapen uitbreiden om nog meer punten te krijgen. Maar neem niet teveel risico, want als er een wolf verschijnt, slaan de schapen op de vlucht.

Algemene informatie en opmerkingen

Markering

De derde editie, kortweg bekend als C3.1 van Herders & Wijngaarden werd in 2025 uitgegeven door HiG. Deze editie is grafisch gedetailleerder dan eerdere versies en heeft steden met afgekapte gebouwen.

Bevat 19 landtegels, waarvan één riviertegel. Al met al introduceert deze uitbreiding de volgende nieuwe elementen:

• Herders, een nieuw soort meeple dat kuddes hoedt en uitbreidt voor punten.
• Schaaps- an wolffichess, die je uit een zak trekt. Schapen breiden je kudde uit, maar wolven jagen ze weg, waardoor je punten kwijtraakt.
• Wijngaarden, op tegels. Ze leveren meer punten op voor aangrenzende kloosters.
• Ganzen, op tegels. Ze leveren herders extra punten op voor hun kudde.

Achterzijde Deze uitbreiding is een herziene verzie van Herders & Wijngaarden waarvan de tweede editie, kortweg met C2 aangeduide, in 2018 werd uitgebracht. De oorspronkelijke eerste editie, kortweg met C1 aangeduid, werd in 2014 uitgebracht. De oorspronkelijke versies weken licht af, ze bevatten 18 landtegels, dezelfde 18 kudde- en wolffiches en een stoffen zak. De tegelverdeling was aardig vergelijkbaar maar met enkele variaties en sommige projecten stonden op andere tegels. Er waren geen ganzen, maar er waren wel heuvels (een project dat in de nieuwe versie ontbreekt). Herders (die als bijzonder speelstuk beschouwd werden), kudde- en wolffiches werkten grotendeels hetzelfde. Wijngaarden hadden geen effect op tuinen.

Speelmateriaal

• 19 landtegels (gemarkeerd met om te helpen bij het scheiden en sorteren van ouw tegels), waarvan één met een rivier. Er zijn 10 landtegels met ganzen en 8 met wijngaarden
  
  

 
Tegel met ganzen

 
Tegel met wijngaard

 
Riviertegel met ganzen

• 6 herders

• 18 fiches: 16 kuddefiches (4 x 1 schaap, 5 x 2 schapen, 5 x 3 schapen, 2 x 4 schapen) en 2 wolffiches

• 1 stoffen zak (verschillende kleuren)

Spelregels

Voorbereiding

Aanvullende voorbereiding

Geef elke speler de herder in diens spelerskleur. Doe alle kudde- en wolffiches in de stoffen zak.

Als je met de mini-uitbreiding  De Rivier speelt, schud je de nieuwe riviertegel door de gebruikelijke riviertegels.

Schud de rest van de nieuwe landtegels door de andere landtegels.

Elk nieuw spel-element wordt uitgelegd aan de hand van de 3 acties:

• 1. Landtegel leggen
• 2. Een meeple zetten
• 3. Puntentellingen afhandelen

Als een actie niet uitgebreid wordt uitgelegd, gelden de basisspelregels.

De herder

2. Een meeple zetten

In plaats van een gewone meepel, mag je jouw herder op een weide van de tegel die je zojuist hebt aangelegd zetten. Je mag de herder op een weide zetten waar al een andere meeple ligt, maar niet door een andere herder. Nadat je jouw herder hebt gezet, moet je onmiddellijk zijn kudde uitbreiden (zie Kudde uitbreiden).

Belangrijk: Je mag geen boer op een weide met een herder zetten.

Opmerking: Als de wolf de schapen in 1. Landtegel leggen wegjaagt (hierover later meer), dan mag je nog steeds in 2. Een meeple zetten jouw herder inzetten.

Voorbeeld 1: Rood mag zijn herder op de weide met zijn eigen boer zetten, maar hij mag die niet op de weide met de herder van blauw zetten.

Kudde uitbreiden

Trek willekeurig 1 fiche uit de stoffen zak.

Je hebt een kuddefiche getrokken: Jouw kudde breidt zich uit. Leg het kuddfiche bij jouw herder op de weide. Het aantal schapen op het fiche maakt op dit moment niet uit.

Je hebt een woffiche getrokken: De wolf jaagt jouw schapen weg. Doe het wolffiche en alle kuddefiches op de weide van jouw herder terug in de stoffen zak. Neem jouw herder terug in voorraad.

'Belangrijk: Als gedurende het spel de weide van jouw herder met die van andere herders verbonden raakt en er een wolffiche wordt getrokken, geldt dat voor alle herders op deze weide. Elke speler neemt zijn herder terug in voorraad en stopt de bijbehorende kuddefiches terug in de stoffen zak.

Opmerking: Zelfs als je zojuist jouw herder hebt gezet en een wolffiche trekt, moet je jouw herder terugnemen.

1. Landtegel leggen

In latere beurten mag je, telkens als je een landtegel aanlegt waarmee de weide van jouw herder vergroot wordt, diens kudde schapen uitbreiden (zie Kudde uitbreiden). Leg nieuw getrokken kuddefiches zoals gebruikelijk bij jouw herder.

Voorbeeld 2: Rood heeft de weide van zijn herder vergroot en trekt een fiche uit de stoffen zak. Aangezien het een kuddefiche is, legt rood het op de weide bij zijn herder.

Als je de kudde niet wilt uitbreiden, dan moet je plaats daarvan in 3. Puntentellingen afhandelen de kudde hoeden (zie Kudde hoeden).

Belangrijk: Als de weide van jouw herder na het aanleggen van jouw landtegel volledig omringd door wegen, steden, enz., dan moet je de kudde hoeden nadat je de landtegel hebt aangelegd zonder de kudde eerst uit te breiden. Dat geldt ook als de weide al omringd was aan het begin van jouw beurt.

3. Puntentellingen afhandelen

Kudde hoeden

Tel alle schapen op de kuddefiches op de weide van jouw herder. Je krijgt zoveel punten als het totale aantal schapen. Stop alle getelde kuddefiches terug in de stoffen zak en neem jouw herder terug in voorraad.

Voorbeeld 3: Door een landtegel aan te leggen heeft rood de weide van zijn herder uitgebreid en hij bsluit de kudde te hoeden. Aangezien de kudde uit 4 schapen bestaat, krijgt rood 4 punten. Rood stopt de getelde kuddefiches terug in de zak en neemt zijn herder weer in voorraad.

Belangrijk: Als er meerdere herders op een weide staan, worden alle schapen op die weide als één kudde gezien. Als je de kudde hoedt, krijgen jij en alle andere betrokken spelers elk de punten voor alle schapen op deze weide. Meerderheden maken hiertoe niet uit. Elke betrokken speler neemt zijn herder terug in voorraad, stop alle betrokken kuddefiches terug in de stoffen zak.

Eindtelling

Bij de eindtelling krijg je geen punten voor schapen.

De ganzen

3. Puntentellingen afhandelen

Tegels met ganzen leveren extra punten op als je een kudde hoedt (zie Kudde hoeden). Naast de punten voor de schapen, krijg je 1 punt voor elke tegel met ganzen die direct of diagonaal aan de tegel met jouw herder grenst en 1 punt voor de tegel zelf als er ganzen op staan. Opmerking: Het aantal ganzen op de tegel is niet van belang.

Voorbeeld 4: Rood heeft de weide met zijn herder uitgebreid en besluit om zijn kudde te hoeden. Omdat blauw ook een herder op deze weide heeft, krijgen zowel rood als blauw 5 punten voor het totale aantal schapen op de weide. Voor de twee tegels met ganzen die aan jouw herder grenzen krijgt rood nog eens 2 punten (1 punt per tegel).

Belangrijk: Aleen de speler die aan de beurt is krijgt punten voor ganzen. Als er nog andere spelers meedoen als je de kudde hoedt, krijgen ze geen punten voor ganzen.

Eindtelling

Bij de eindtelling krijg je geen punten voor ganzen.

De wijngaard

3. Puntentellingen afhandelen

Wijngaarden worden geteld wanneer je punten telt voor een klooster of een tuin met een monnik of een abt. Bovenop de punten die je voor het klooster of de tuin krijgt, krijg je 3 punten voor elke wijngaard die er direct of diagonaal aan grenst.

Voorbeeld 5: Rood heeft een klooster afgebouwd en krijgt daar zoals gebruikelijk 9 punten voor.
Daarnaast krijgt rood 2 x 3 = 6 punten voor de twee aangrenzende wijngaarden.
In een latere beurt krijgt blauw punten voor de abt op de tuin zodra die is afgebouwd. De speler krijgt de gebruikelijke 9 punten en 3 extra punten voor de diagonaal aangrenzende wijnaard links.

Eindtelling

Bij de eindtelling krijg je geen punten voor wijngaarden.

Speciale landtegels

Sommige wegen eindigen in het midden van de weide.

Beide wegen eindigen bij het dorp.

De weidedelen links en rechts van de stad zijn gescheiden.

De 2 steden aan de boven- en onderzijde van deze tegel zijn gescheiden. Je mag een tegel met een stad aan de linkerkant aanleggen. Daarmee zouden alle 3 de delen verbonden zijn en één stad vormen.

Uitzondering: als je een soortgelijke tegel links van deze tegel aanlegt, blijven de twee steden aan de boven- en onderzijde gescheiden.

Samenvatting

Herder Type: Meeple Geschikt project: Weide Inzetbaarheid: In plaats van een meeple; op weiden zonder herder Bijzondere vaardigheiden: Als je de herder zet → de kudde uitbreiden Als je de weide vergroot → de kudde uitbreiden of hoeden

Kudde uitbreiden Je trekt een kuddefiche → leg die bij jouw herder Je trekt een woffiche → neem jouw herder terug in voorraad en stop alle kuddefiches terug in de stoffen zak

Kudde hoeden 1 punt per schaap op de weide van jouw herder → neem de herder terug in voorraad en stop alle getelde kuddefiches terug in de stoffen zak

Ganzen Je hoedt de kudde → 1 punt extra per tegel met ganzen die direct of diagonaal aan jouw herder grenzen en 1 punt als er ganzen staan op de tegel waarop de herder zelf staat

Wijngaard Je krijgt punten voor een klooster of een tuin → 3 punten extra per direct of diagonaal aangrenzende tegel met een wijngaard

Overige uitbreidingen

Dit gedeelte bevat aanvullende informatie over combinaties met andere Carcassonne-uitbreidingen.

Algemene opmerkingen:

Als jouw herder verplaatst of verwijderd wordt, dan moeten ongeacht de reden alle kuddefiches die bij hem lagen teruggestopt worden in de zak.
Opmerking: Dit heeft geen gevolgen voor eventuele andere kuddefiches die op die weide liggen.

Uitbr. 2 - Kooplieden & Bouwmeesters

Je mag jouw varken niet aan jouw herder toewijzen.

Uitbr. 3 - Draak & Fee

De draak mag herders verwijderen. Wordt jouw herder verwijderd, dan moet je alle kuddefiches die erbij lagen terug in de zak stoppen.

Opmerking: Dit heeft geen effect op eventuele andere kuddefiches die elders op die weide liggen.
Je mag de fee aan jouw herder toewijzen.
Je mag volgens de gebruikelijke spelregels jouw herder via een magische poort inzetten (je moet onmiddellijk hierna zijn kudde uitbreiden).

De puntentelling van herders en hun kudde veroorzaakt geen fee-bonus. (10/2025)

Uitbr. 4 - Torens & Dieven

Je mag jouw herder niet op een toren zetten.

Uitbr. 6 - Tournooien & Emblemen

Je mag niet jouw herder nomineren.
Je mag de kudde van jouw herder niet uitbreiden of hoeden als gevolg van het aanleggen van een prijstegel. Alleen als je een nieuw getrokken landtegel aanlegt ga je op de gebruikelijke manier verder.

Uitbr. 7 - Aanval & Afweer

Je mag geen gewone meeple bij een vestingpost zetten als gevolg van het inzetten van jouw herder.
Je mag jouw herder niet verwijderen als gevolg van een aanval.

Uitbr. 8 - Burchten & Bruggen

Je mag jouw herder niet naar een boerderij verplaatsen (de herder is geen boer).

Uitbr. 10 - Circus & Artiesten

Bij de puntentelling van een prestatiefiche tellen herders mee.

De Abt

Als je jouw abt terughaalt, krijg je punten voor eventuele wijngaarden die aan het klooster of de tuin grenzen. (1/2026)

Tegelverdeling

Gewone tegels

Totaal aantal tegels: 18

 ×1

Wijngaard + (E)

 ×1

Ganzen

 ×1

Wijngaard

 ×1

Wijngaard

 ×1

Ganzen + Dorp

 ×1

Ganzen + Dorp + (S)

 ×1

Ganzen

 ×1

Ganzen

 ×1

Klooster + (K)

 ×1

Ganzen + Dorp

 ×1

Ganzen + Dorp

 ×2

Wijngaard + (V); Ganzen

 ×1

Wijngaard + (B)

 ×1

Wijngaard

 ×1

Wijngaard

 ×1

Ganzen + Dorp

 ×1

Wijngaard

Sommige tegels hebben een kleine illustratie. De letters tussen de haakjes geven aan welke illustratie op elke tegel staat:

 

B | Boerderij

 

K | Koeienstal

 

S | Struikrovers

 

V | Varkensstal

 

E | Ezelsstal

Opmerking: De kleine afbeeldingen van een koeienstal, een varkensstal en een ezelsstal worden gezamenlijk als schuren of stallen aangeduid.

Riviertegels

Totaal aantal tegels: 1

 ×1

Ganzen + Klooster

Fiches

Totaal aantal fiches: 18

 ×4

Eén schaap

 ×5

Twee schapen

 ×5

Drie schapen

 ×2

Vier schapen

 ×2

Wolf

Voetnoten

Kijk op de Pictogrammen pagina voor uitleg over en licensering van de pictogrammen.