Aanval & Afweer
 |
In deze uitbreiding voor Carcassonne, wordt ons prachtige thuisland belaagd door belegeraars. Zet meeples in als verdedigers om je fort te verdedigen en punten te verdienen. Als je echter te weinig aan de verdediging bijdraagt, kan het zijn dat je een project moet opgeven.
Algemene informatie en opmerkingen
De derde editie, kortweg bekend als C3.1 van Aanval & Afweer werd in 2025 uitgegeven door HiG. Deze editie is grafisch gedetailleerder dan eerdere versies en heeft steden met afgekapte gebouwen.
Bevat 18 landtegels, waarvan één riviertegel, en 2 tweezijdige 2x3 forttegels (respectievelijk voor 2-3 en 4+ spelers). Al met al introduceert deze uitbreiding de volgende nieuwe elementen:
- Forttegels, die een starttableau vormen dat de belegerde stad Carcassonne voorstelt. Er zijn 3 vestingposten voor meeples die de stad verdedigen met tegenaanvallen, en katapultvelden voor de belegeraars.
- Katapulten, speelstukken die op katapultvelden gezet worden en aanvallen op het fort veroorzaken.
- Belegersymbool op landtegels die het zetten van katapulten op katapultvelden veroorzaken.
- Extra gewone meeples om te helpen bij het verdedigen van het fort.
 |
Achterkant uitbreiding
Deze uitbreiding is een herziene versis van De Katapult waarvan de eerste editie, kortweg aangeduid met C1, in 2008 werd uitgegeven. Er werd nooit een tweede editie, kortweg C2 genoemd, van uitgegeven. De originele versie was een compleet andere uitbreiding, met 12 tegels, 24 actiefiches, 1 houten katapult en een meetlat. De katapulttegels veroorzaakten één van vier mogelijke acties. Onder andere het schieten van fiches met de katapult richting het speelveld of een tegenstander, waarbij de uitbreiding zich dus richtte op handigheid en geluk. De meetlat was bedoeld om afstanden te meten in geval van twijfel. |
Speelmateriaal
- 18 landtegels (gemarkeerd met
om te helpen bij het scheiden en sorteren van jouw tegels), waarvan één met een rivier. - 2 forttegels (tweezijdig, met rivier)
Tegels met 2 beleger-
symbolen
Tegel met 1 beleger
symbool
Tegel met rivier en
1 belegersymbool
Forttegels
- 3 katapult speelstukken
- 12 gewone meeples (6 sets van 2 in elke spelerskleur)
Spelregels
Voorbereiding
Aanvullende voorbereiding
Geef elke speler de 2 extra gewone meeples in zijn kleur. We raden aan om met de mini-uibreiding 
De Abt te spelen.
Leg de beide forrtegels afhankelijk van het aantal spelers midden op de tafel met de juiste gemarkeerde kant naar boven ( 
of
). Leg ze aan elkaar zodat ze aan elkaar passen.
Leg, ongeacht of je met of zonder de mini-uitbreiding 
De Rivier speelt de brontegel aan één van de beide riviereinden op de forttegel. Speel je zonder de mini-uibreiding De Rivier, dan leg je de meertegel aan het andere open riviereinde. Het hiermee gevormde startlandschap vervangt de starttegel. Negeer alle resterende riviertegels.
Speel je met De Rivier, schud de nieuwe riviertegel door de gebruikelijke riviertegels en leg de meertegel zoals gebruikelijk onderop de stapel riviertegels.
Schud de rest van de nieuwe landtegels door de andere landtegels.
Elk nieuw spel-element wordt uitgelegd aan de hand van de 3 acties:
- 1. Landtegel leggen
- 2. Een meeple zetten
- 3. Puntentellingen afhandelen
Als een actie niet uitgebreid wordt uitgelegd, gelden de basisspelregels.
Het fort
1. Landtegel leggen
De forttegels vormen samen het fort van Carcassonne. Elke forttegel telt voor 6 aangrenzende landtegels.
Speel je met De Rivier, dan ga je zoals gebruikelijk verder met de rivier totdat alle riviertegels aangelegd zijn. Als je bij de eerste beurt van het spel een rivierbocht trekt, dan moet je die zo aanleggen dat de rivier van het fort wegbuigt. Verder gelden de gebruikelijke spelregels voor de rivier.
2. Een meeple zetten
Een meeple op een vestingpost zetten
Het fort van Carcassonne kent 3 vestingposten:
Vestingpost
van ridders
Vestingpost
van reizigers
Vestingpost
van monniken &
abten
Als je een meeple als ridder, reizieter, monnik, of abt inzet, mag je daarnaast ook 1 gewone meeple op de bijbehorende vestingpost zetten. Zet daartoe een gewone meeple uit jouw voorraad op een leeg veld in de rij van die vestingpost.
De rij bestaat alleen uit de velden die direct naast elkaar liggen, niet het nabijgelegen meepleveld en niet het katapultveld (meer hierover later).
Elke rij mag meer dan één van jouw meeples bevatten.
- Rood zet een ridder in een stad en besluit een gewone meeple op de vestingpost te zetten.
- Aangezien rood een ridder gezet heeft, moet rood een gewone meeple op één van de vrije velden van de vestingpost van ridders zetten.
- Rood zet zijn abt op een tuin en besluit om een gewone meeple op de vestingpost te zetten.
- Aangezien rood een abt heeft gezet, moet rood een gewone meeple op één van de vrije velden van de vestingpost van monniken en abten zetten.
Als je geen meeple op de vestingpost kunt of wilt zetten, gebeurt er niets.
Het meepleveld
 |
- Rood zet een boer op een weide en besluit een gewone meeple bij één van de vestingposten te zetten. Rood mag uit alle drie de vestingposten kiezen.
- Rood kiest de vestingpost van reizigers en legt een meeple op het bijbehorende meepleveld.
- Rood zet een boer op een weide en besluit om een gewone meeple bij één van de vestingposten te zetten. Rood mag uit alle 3 de vestingposten kiezen.
- Rood kiest de vestingpost van monniken & abten en legt een meeple op het bijbehorende meepleveld. Omdat er hier al meeples liggen, legt hij die erop.
Een tegenaanval veroorzaken
Als je een meeple bij één van de 3 vestinposten zet en daarmee het laatste vrije veld in de rij bezet, dan veroorzaak je daarmee een tegenaanval bij deze vestingpost. Het meepleveld hoeft niet bezet te zijn om een tegenaanval te veroorzaken. Handel de tegenaanval af in 3. Puntentellingen afhandelen (zie Tegenaanval).
 Bij 2 en 4 spelers negeer je de donkere velden. |
3. Puntentellingen afhandelen
Tegenaanval
Als je in 2. Een meeple zetten een tegenaanval veroorzaakt hebt (zie Een tegenaanval veroorzaken), gebeurt er het volgende: voordat je de gebruikelijke puntentellingen afhandelt, krijgen alle deelnemers 3 punten voor elk van hun eigen meeples bij de betreffende vestingpost. Dat geldt ook voor alle meeples op het meepleveld van deze vestingpost.
Daarna neemt ieder de getelde meeples terug in voorraad. Staat er een katapult op het bijbehorende katapultveld, dan wordt ook die verwijderd (zie De katapult).
Handel vervolgens zoals gebruikelijk de puntentellingen af.
Blauw krijgt 2 x 3 = 6 punten.
Rood krijgt 4 x 3 = 12 punten.
Geel krijgt 1 x 3 punten.
Rood verwijdert nu alle meeples van deze vestingpost evenals de katapult (zie het uitgelichte katapultveld). Ga vervolgens verder met de gebruikelijke puntentellingen.
Eindtelling
Aan het einde van het spel, en voordat de gebruikelijke eindtelling plaatsvindt: Er vindt bij elk van de 3 vestingposten nog 1 laatste tegenaanval afgehandeld, ongeacht het aantal meeples in de rij. Alle deelnemers krijgen zoals gebruikelijk 3 punten per meeple. Voor de puntentelling van boeren geldt het fort als een afgebouwde stad.
De katapult
1. Landtegel leggen
 Zodra je een tegel met 1 of meer belegersymbolen trekt, gebeurt er het volgende: |
 |
Aanval
De vestingpost wordt aangevallen. Alle spelers krijgen onmiddellijk 3 punten voor elk van hun eigen meeples op de aangevallen vestingpost. De meeples op het meepleveld van de vestingpost krijgen ook punten.
Belangrijk: Als je geen meeple op deze vestingpost hebt, dan moet je nu (indien mogelijk) 1 van jouw ridders, reizigers, monniken/jouw abt van het speelveld terug in voorraad nemen, afhankelijk van welke van de 3 vestingposten is aangevallen.
Heb je meerdere meeples van het betreffende type op het speelveld staan, dan moet je er 1 kiezen. Als meerdere spelers tegelijkertijd meeples zouden moeten verwijderen, doe dat dan met de klok mee, te beginnnen bij de speler die aan de beurt is.
Neem daarna alle meeples van het aangevallen vestingpost terug in voorraad en verwijder ook de katapult.
Rood en blauw krijgen elk 1 x 3 punten.
Geel heeft geen meeple op deze vestingpost en moet dus 1 van zijn monniken of zijn abt van het speelveld verwijderen.
Rood en blauw nemen de meeple waar ze punten voor gekregen hebben terug in voorraad en de katapult wordt verwijderd.
Nadat alle verooraakte aanvallen en bijbehorende puntentellingen zijn afgehandeld, leg je de getrokken landtegel zoals gebruikelijk aan.
Speciale landtegels
 |
 De stad wordt niet door de brug gescheiden. De weidedelen links en rechts van de weg worden door de weg gescheiden. |
 |
 |
Samenvatting
|
Tegenaanval |
|
Oprukken en aanval Oprukken: Voordat je de landtegel aanlegt, zet je 1 katapult op het katapultveld bij elk van de vestinposten die op de tegel staan (staat er een vraagteken, dan moet je er één kiezen). Verwijder alle meeples en de katapult van elke aangevallen vestingpost. |
Overige uitbreidingen
Dit gedeelte bevat aanvullende informatie over combinaties met andere Carcassonne-uitbreidingen.
De kapotte stadsmuren zoals afgebeeld op de forttegels en andere tegels van deze uitbreiding hebben geen effect op de puntentelling van die steden.
Uitbr. 1 - Kathedralen & Herbergen
Je mag geen grote meeple op een vestingpost zetten. Het kan zijn dat je als gevolg van een aanval jouw grote meeple moet verwijderen (aangezien ook de grote meeple als een reiziger, ridder, of monnik wordt gezien).
Uitbr. 2 - Kooplieden & Bouwmeesters
Bij de puntentelling van varkens, geldt het fort als een afgebouwde stad.
Bij het verplaatsen van de draak, mag de draak door het fort bewegen (de twee forttegels). Echter, de draak mag noch meeples, noch katapulten van de vestingposten verwijderen. Bij het richten van de draak, hoeft de draak niet in de richting van een meeple op een vestingpost gedraaid te worden.
Je mag een meeple niet via een magische poort op een vestingpost zetten.
Je mag de fee niet aan een meeple op een vestingpost toewijzen.
Als je via een magische poort een meeple hebt ingezet, dan mag je ook een meeple op de overeenkomstige vestingpost zetten. (10/2025)
Elke forttegel geldt als 6 aangrenzende tegels, houd daar rekening mee bij het bereik van de torens.
Uitbr. 5 - Bodes & Burgemeesters
Je mag geen burgemeester, bode, of vogelverschrikker bij een vestingpost zetten. Je mag geen meeple bij een vestingpost zetten als gevolg van het inzetten van jouw burgemeester, bode, of vogelverschrikker, noch als gevolg van het omzetten van jouw vogelverschrikker naar een boer.
Je hoeft geen burgemeester, bode, of vogelverschrikker te verwijderen als gevolg van een aanval.
Je mag geen meeple op een vestingpost zetten als je de bode na een puntentelling naar een nieuwe weg of stad verzet. (10/2025)
Uitbr. 6 - Tournooien & Emblemen
Als je een genomineerde meeple als gevolg van een aanval verwijdert, leg je het erbij liggende embleem terug in de betreffende voorraad. Als je een prijs gewonnen hebt en een prijstegel voor je hebt liggen, trek je zoals gebruikelijk een landtegel. Als er een belegersymbool op die landtegel staat, handel je die af voordat je jouw prijstegel aanlegt.
Je mag geen gewone meeple bij de vestingpost zetten als gevolg van het inzetten van een jonkvrouw. Je mag geen jonkvrouw verwijderen als gevolg van een aanval.
Je mag een reiziger op een brug verwijderen als gevolg van een aanval.
Uitbr. 9 - Herders & Wijngaarden
Je mag geen gewone meeple bij een vestingpost zetten als gevolg van het inzetten van jouw herder. Je mag jouw herder niet verwijderen als gevolg van een aanval.
Uitbr. 10 - Circus & Artiesten
Je mag geen gewone meeple bij een vestingpost zetten als gevolg van het inzetten van jouw circusdirectrice. Je mag jouw circusdirectrice niet verwijderen als gevolg van een aanval.
Bij de puntentelling van een prestatiefiche dienen meeples die bij vestingposten staan genegeerd te worden, die tellen niet mee.
Tegelverdeling
Gewone tegels
×1
×1
×1
×1
Riviertegels
Forttegels
×1
×1Of achterkant van de tegels:
×1
×1Voetnoten
Kijk op de Pictogrammen pagina voor uitleg over en licensering van de pictogrammen.