De Wonderen van de Mensheid
De uitbreiding De Wonderen van de Mensheid bevat megategels ter grootte van 5 vakken in verschillende samenstellingen. Elke megategel bevat een wonder dat in verschillende tijden door de mens is gebouwd. Elk ervan geeft je afzonderlijke voordelen. Maar iedereen kan er per spel maar één gebruiken. Bemachtig snel een passend wonder om er zo vaak mogelijk van te profiteren!
 Envelop van Set I |
 Envelop van Set II |
De wonderen der mensheid hebben Carcassonne bereikt. Elk van hen brengt je afzonderlijke voordelen. Maar iedereen kan er per spel maar één gebruiken. Bemachtig snel het wonder dat je wilt om er zo vaak mogelijk van te profiteren!
Algemene informatie en opmerkingen
 |
De wonderen van de mensheid werd in 2023 (Set I) en 2024 (Set II) uitgebracht door Hans im Glück. De uitbreiding bevat wondertegels die zich in verschillende vormen uitstrekken over 5 vakken. Op elke tegel staat een wonder dat door de mens in verschillende tijden is gebouwd. De eerste set bevat de volgende wonderen:
- Stonehenge, een prehistorisch monument bij Amesbury in het zuiden van Engeland (UK).
- Circus Maximus, een oude Romeinse Arena voor wagenrennen en massavermaak in Rome, Italië.
- Notre-Dame, een middeleeuwse gotische kathedraal in Parijs, Frankrijk.
- Alhambra, een paleis- en vestingcomplex uit de 13e eeuw in Granada, Spanje.
De tweede set bevat de volgende wonderen:
- Aboe Simbel, een stel rotstempels in Egypte, gebouwd in de 13e eeuw voor Christus.
- Tikal, een antieke Maya-stad in noordelijk Guatemala.
- Ankor Wat, een tempelcomplex in Cambodja uit de 10e eeuw.
- Terracottaleger, meer dan 7000 levensgrote soldaten in een vroeg-Chinees grafcomplex.
Deze uitbreiding heeft steden met afgesneden gebouwen.
Opmerking: Alle wondertegels tellen voor 5 verbonden gewone tegels.
Speelmateriaal
Set I
- 4 wondertegels met Wonderen van de Mensheid
|
| Notre-Dame |
|
| Stonehenge |
|
| Circus Maximus |
|
| Alhambra |
Opmerking: De kaart op de achterkant van de eerste set wondertegels (Stonehenge, Notre-Dame, Circus Maximus en Alhambra) is alleen van toepassing voor het Carcassonne Game Festival 2023 in Carcassonne..
Set II
- 4 wondertegels met Wonderen van de Mensheid
|
| Aboe Simbel |
|
| Tikal |
|
| Angkor Wat |
|
| Terracottaleger |
Set III
- 4 wonder tiles with Wonders of Humanity
|
| Great Wall of China |
|
| Nazca Lines |
|
| Cothon of Carthage |
|
| Taj Mahal |
Spelregels
Voorbereiding
We raden je aan om met minstens 90 tegels en één extra meeple te spelen (bijv. basisspel + 1e uitbreiding). [1] Negeer eventuele extra spelregels van die uitbreiding.
- Elke speler neemt alle 9 meeples in één kleur. Zet 2 meeples van elke kleur naast veld 10 buiten het scoretableau.
- Opmerking: Een van deze twee meeples wordt alleen gebruikt om jouw wonder te markeren. Je kunt de grote meeple van de 1e uitbreiding gebruiken of een andere meeple in die kleur.
- Zet zoals gebruikelijk een telmeeple op veld 0 van het scoretableau. Alle spelers beginnen het spel met 6 meeples in hun voorraad.
- Kies per speler 1 wondertegel. Je kunt ook wonderen uit verschillende sets combineren. Leg ze open naast het scoretableau. Leg de overgebleven wondertegels weg, je hebt ze niet nodig voor dit spel.
| Wonders available per player | Players | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | ||
| 1 set (4 wonders) | 1 / 2 wonders | 1 wonder | 1 wonder | - | - | |
| 2 sets (8 wonders) | 1 / 2 wonders | 1 / 2 wonders | 1 / 2 wonders | 1 wonder | 1 wonder | |
| 3 sets (12 wonders) | 1 / 2 wonders | 1 / 2 wonders | 1 / 2 wonders | 1 / 2 wonders | 1 / 2 wonders | |
</ref>
Opmerking: Als alternatief kun je ook zoveel wonderen klaarleggen als je wilt. Je hebt dan meer keuze en je kunt later in het spel het wonder kiezen dat jou het beste uitkomt.
Een wondertegel aanleggen
Er is voor elke speler maar één wonder. Om een wondertegel te krijgen, moet je aan een voorwaarde voldoen. Dit valt onder sectie 3. Puntentellingen afhandelen wat hierna beschreven staat:
3. Puntentellingen afhandelen en een wondertegel krijgen
Er is voor elke speler 1 wonder. Je kunt dus maar één keer tijdens het spel een wondertegel krijgen. (Zie onder voor een variant met twee wonderen per speler.)
Wanneer jouw telmeeple het veld met de meeple-paren bereikt of voorbijgaat (de eerste keer is dat veld 10), voer je achtereenvolgens de volgende stappen uit:
- Kies een van de beschikbare wondertegels en leg deze voor je neer. Je legt hem nog niet aan speelveld. (Zie 1. Een wondertegel aanleggen.).
- Neem jouw twee meeples die naast het scoretableau liggen en voeg ze toe aan je voorraad.
- Schuif alle overgebleven meeples die naast het scoretableau liggen 5 velden vooruit (m.a.w. de eerste keer naast veld 15, dan naast veld 20 en tenslotte naast veld 25).
ATTENTIE: Je mag de meeple-paren nooit voorbij veld 25 verschuiven, ook niet als er meer dan 4 spelers zijn. De meeples blijven naast veld 25 staan totdat ze door alle andere telmeeples zijn bereikt.
Speciaal geval:
Als meerdere spelers in dezelfde beurt het veld met de meeple-paren bereiken, kiest degene die aan de beurt is wie van hen een wondertegel mag pakken. Daarna worden de meepleparen zoals gebruikelijk 5 velden vooruit gezet. Als er nog meeples van andere spelers (die nog geen wonder hebben gepakt) op of voorbij het veld met de meeple-paren staan, kiest degene die aan de beurt is opnieuw wie het volgende wonder mag pakken, enzovoort.
1. Een wondertegel aanleggen
Als er een wondertegel voor je ligt, trek je geen tegel, maar leg je de wondertegel volgens de gebruikelijke spelregels aan.[3] Als je de wondertegel hebt aangelegd, moet je deze markeren met een van de 2 meeples die je samen met de wondertegel hebt gekregen. Om dit te doen, plaats je de markeermeeple in het midden van het wonder (niet op een stad, weg, of weide). Deze meeple blijft daar tot het einde van het spel staan. Voor een beter onderscheid met andere meeples, kun je de markeermeeple ondersteboven neerzetten.
Opmerking: In het zeldzame geval dat het niet mogelijk is om de wondertegel passend aan te leggen, trek je een tegel die je meteen moet aanleggen om er onmiddellijk daarna jouw wondertegel daaraan aan te leggen. Als dit ook niet mogelijk is, wordt de tegel uit het spel gehaald (ook al had hij wel gepast) en trek je een andere tegel, totdat je jouw wondertegel aan kunt leggen. Je mag geen meeple op de extra getrokken tegel zetten.
Bijzondere situatie: Het spel eindigt als niemand in zijn beurt een landtegel of wondertegel aan kan leggen, zelfs als andere spelers nog wondertegels hebben. [4]
2. Een meeple op een wondertegel zetten
Nadat je je wonder hebt aangelegd en gemarkeerd, mag je onmiddellijk maximaal 2 meeples op verschillende onbezette projecten (stad, weg, klooster of weide) van deze wondertegel zetten. Je mag ook slechts één of geen meeple zetten. Als je 2 meeples zet, mogen ze ook op hetzelfde vak staan. [5]
3. Puntentelling van een wonder
Elk wonder heeft zijn eigen werking waarmee je punten kunt krijgen. Sommige wonderen leveren je punten op tijdens het spel, terwijl andere je punten opleveren bij het einde van het spel. [6]
Tijdens het spel (niet tijdens de beurt waarin je de Notre-Dame wondertegel aanlegt), als je een meeple op een van de 8 tegels die een klooster omringen zet, dan krijg je onmiddellijk 3 punten. Het maakt niet uit of er een monnik op het klooster staat of niet. [7] Ook als er meerdere kloosters aan de tegel grenzen waar de meeple gezet is, krijg je nog steeds "slechts" 3 punten. [8]
Als je tijdens je beurt (niet bij het aanleggen van de Stonehenge wondertegel zelf) een of meer bezette wegen afbouwt, krijg jij onmiddellijk 3 punten voor elke weg die je hebt afgebouwd (ook als je zelf geen meeple op die weg hebt). Daarna tel je zoals gebruikelijk de punten voor de weg. [9]
Vraag: Krijg je de Stonehenge-bonus als je een onbezette weg afbouwt en er daarna een meeple op zet op de tegel die je zojuist hebt aangelegd?
Antwoord: Ja, dat is mogelijk. Je zet de meeple in 2. Een meeple zetten vlak voordat je 3. Punten krijgen voor een wonder uitvoert. (3/2024)
Als je aan de beurt bent, mag je uit 2 tegels kiezen. De eerste keer trek je 2 tegels. Je kiest er één en legt die zoals gebruikelijk aan. Leg de andere gedekt voor je neer voor een latere beurt. Als je weer aan de beurt bent, trek je weer een tegel en kies je weer uit de twee tegels, en zo verder. Als er aan het einde van het spel geen tegels meer getrokken kunnen worden, leg je de tegel die je nog voor je hebt liggen aan. Als jouw niet-gekozen tegel de laatste van het spel is, gaat die naar de volgende speler voor de laatste beurt.
Als er een stad wordt geteld die uit tenminste drie tegels bestaat en waarop je tenminste één meeple hebt, krijg je 2 punten voor elk van jouw eigen meeples in een stad op het speelveld. Hierbij geldt het volgende:
- Je hoeft geen meerderheid te hebben in de stad die geteld wordt.
- Ook voor de meeple(s) in de stad die geteld wordt krijg je 2 punten.
Each time a city in which you are already represented is expanded with a city wall (by placing a corresponding city tile, regardless of who does so), you immediately receive 3 points.
 |
 |
Vraag: Do you score 3 points right away if, by placing the Great Wall of China wonder tile, you extend a city with one or more of your meeples? (The rules do not include any limitation.)
Antwoord: No, because when you place the wonder, you didn't own it yet. Think of the turn sequence: 1. Landtegel leggen - 2. Een meeple zetten. (12/2025)
Vraag: Let's say Red owns the Great Wall of China. A player expands 2 cities owned by Red by placing one single tile. How many bonus points does Red receive for the Great Wall of China this turn: 3 points (only once no matter what) or 6 points (once per extended city)?
Antwoord: You count per wall (because it is the Great Wall), so Red gets 6 points. [10] (12/2025)
Vraag: Let's say Red owns the Great Wall of China. Does the player score 3 bonus points in the scenario below? The player adds a tile with wall, but it is not connected directly to the existing wall in the city.
Antwoord: Yes, Red receives 3 points because the player adds a wall to the city. [10] (12/2025)
Vraag: Let's say Red owns the Great Wall of China. Does the player score 3 or 6 bonus points in the scenario below? The player extends 2 separate cities, although they end up connected by the tile.
Antwoord: Red receives 3 points because the player adds a city tile with wall to the resulting city. [10] (12/2025)
Vraag: Creating an exception for tiles without walls is thematically aligned with the wonder, but it only affects 3 tiles with the suggested setup (the CCCC tile in the base game and cathedral tiles in 
Uitbr. 1 - Kathedralen & Herbergen). Are we missing something?
Antwoord: Well, when you think about other expansions there are more tiles: e.g. the town hall tile (C3.1-ARat) or the CCCC tile in 
Uitbr. 5 - Bodes & Burgemeesters with 2 coats of arms (C3.1-AD) and some more. But, basically, it's just about the theme, not so necessary. (12/2025)
At the Taj Mahal, you can use standard meeple to receive bonuses during scoring.
With the 'marker meeple' you already receive the first bonus: Place the meeple upside down on the canal intersection next to the "Road +2" symbol, and from now on, you will receive 2 additional points for every road scoring in which you are involved.
The 1-2 meeples that you are now allowed to place on the wonder tile when building the wonder you can place them on the wonder itself.
Whenever it is your turn and you do not place a meeple on the tile you just played, you may instead place 1 standard meeple on the Taj Mahal or retrieve one from there to your supply.
>> Place a meeple on the Taj Mahal
You place the meeple on the next available space away from the canal. Each space occupied by one of your meeple gives you an additional or improved bonus when you participate in the corresponding scoring.
Space 1 "Canal Crossing" = +2 points for road scorings
Space 2 = +3 points for city scorings
Space 3 = +4 points for monastery scorings
Space 4 = (from now on) +5 points for road scorings
Vraag: Do you score the Taj Mahal bonus points right away if, by placing the Taj Mahal tile, you complete a feature (city, road, or monastery) with one or more of your meeples? (The rules do not include any limitation.)
Antwoord: Yes, you get the bonus, because this happens in 3. Puntentellingen afhandelen. (12/2025)
Vraag: Let's say you own the Taj Mahal. You have a meeple on the Taj Mahal tile "+5" space (for roads). In a given turn, a player completes two roads where you have at least one meeple. Do you receive 10 points for the Taj Mahal bonus (+5 points per completed road)?
Antwoord: Yes, 10 points, +5 per road. (12/2025)
>> Retrieve Meeple
When you take a meeple from the Taj Mahal into your supply, you always take the last meeple placed (in reverse order).
Exception: The 'marker meeple' remains upside down on the canal intersection. Its bonus always applies.
From now on, you will again receive +3 points for city scoring (and continue to receive +5 points for road scoring and +4 points for monastery scoring).
Unlike all previous wonders, the Cothon is used as the starting tableau and is therefore integrated into the playing field from the outset. The river is created from here. If you choose the Cothon as your wonder, mark it as your wonder immediately and place up to 2 meeples in different features on the wonder tile and/or in the harbor there.
Vraag: You score multiple features during your turn and you may obtain one wonder. If you choose the Cothon of Carthage, do the rules mean that you mark the wonder immediately (and place 1 or 2 meeples) during the turn it is obtained? (This seems odd as you are placing meeples on your tile outside 2. Een meeple zetten.)
Antwoord: Yes, the Cothon of Carthage is a special case because you do not place it, otherwise you would lose a turn. (12/2025)
Vraag: What happens if you obtain the wonder during another player's turn? Do you still mark the wonder and add the 1 or 2 meeples to it? No meeples can be moved from the Cothon of Carthage in this case of course. (If marking and placing the meeples on the wonder is allowed, you would be allowing the player to perform their actions from 2. Een meeple zetten during another player's turn.)
Antwoord: Yes, you mark it immediately, so you are allowed to mark it an occupy it in another player's turn. [11] (12/2025)
>> Place meeple in the harbor
From now on, you may also place your own standard meeples in the harbor of your wonder instead of returning them to the supply after scoring.
Vraag: How many standard meeples can you place in one turn in the harbor instead of returning them to your supply? (The rules seem to suggest that there is no such a limit.)
Antwoord: There is no limit. If you score 3 meeples in one turn, you could place all of them in the harbor. (12/2025)
>> Send meeple from the harbor
Whenever it is your turn and you do not place a meeple on the tile you just placed, you may place a standard meeple from your wonder's harbor into a feature along the river that is not a field. [12]
The following applies:
- This feature must start directly on a river tile (directly adjacent to the river).
- No meeples belonging to YOU may be placed in this feature yet.
- Opponent meeples may already be standing in this feature.
- You may still place the meeple in a feature (2. Een meeple zetten) if you complete it with the tile you just placed (1. Landtegel leggen), thereby triggering another scoring (3. Puntentellingen afhandelen) during this turn.
Note: The possible features along the river may be completed relatively early in the game. This ends the advantage of the wonder, which is usually before the end of the game.
Vraag: If you move a meeple from the Cothon of Cartage to a city along the river, can you move it to any tile of the feature? (The rules do not specify any limitations about the chosen tile.)
Antwoord: No, the rule specify "into a feature along the river," so it means the segment of the feature that is on the river tile. (12/2025)
Vraag: How many meeples can you move out of the harbor in one turn? (The rules seem to suggest that only one.)
Antwoord: Only one as usual. This is your action in 2. Een meeple zetten. (12/2025)
If you draw a tile that only has the features road and field on it, you may take another turn (graphic elements such as farmhouses, stables, gardens, highwaymen, lakes, walls, etc. are irrelevant).
Note: If you play with the abbot, a garden is no longer a graphic element, but a feature.
If you draw another tile that only shows road and fields, you may take another turn, and so on.
Vraag: You own the Nazca Lines wonder. If you draw a tile with only roads and fields but you cannot place it, do you still receive the extra turn?
Antwoord: No, if you have to discard this tile and draw a new one, you don't get the double turn for it. [13] (12/2025)
Aan het einde van het spel krijg je, afhankelijk van het aantal spelers, punten voor elke meeple van een andere kleur in nog niet afgebouwde steden:
| 2 spelers: | 4 punten | |
| 3-4 spelers: | 3 punten | |
| 5+ spelers: | 2 punten |
Aan het einde van het spel, krijg je 5 punten voor elk van je boeren. Wordt er met tenminste 120 tegels gespeeld, dan krijg je 6 punten. Ongeacht of de boer ook nog punten krijgt voor de weide zelf.
Deze alinea is bijgewerkt in 9/2024 met het uitbrengen van Set II. Daarvoor leverden boeren in alle gevallen slechts 4 punten op.</ref> [14]
Vraag: The rules of the Alhambra wonder mention "farmers," which is relevant in C3.1 as it would affect the scoring with some expansions. Should we consider "meeples in fields" instead as its original assumed intent in C3?
Antwoord: The Wonder rules are designed for the base game. That's what it says there. For a roughly balanced game in relation to the other Wonder rules, the idea is that only farmers should be used to score points in Alhambra. That's why we adjusted the rule from 4 to 5 points after we released Wonders set II.
However, it is up to the players, or rather, it is not forbidden, if they play with scarecrows and/or shepherds, to allow these to count as well in order to score points.
</ref>
Voor elke weg (onafgebouwd of afgebouwd) die tenminste 5 tegels lang is, krijg je aan het einde van het spel 5 punten.
Je krijgt 2 punten voor elke rij of kolom die aan het einde van het spel uit 7 of meer tegels bestaat. Daarbij geldt het volgende:
- Dezelfde tegels tellen zowel voor de kolom als voor de rij.
- Elke kolom en rij wordt maar één keer geteld. [15]
Belangrijk!
- Elke wondertegel telt als 5 individuele gewone tegels. De wegen en steden kunnen dus uit meer dan één tegel bestaan. Je moet hier rekening mee houden bij de puntentelling.
- Set I:
- Stonehenge en Notre-Dame hebben elk een weg die over 2 tegels loopt.
- Het Alhambra bevat een stad die 3 tegels beslaat, het Circus Maximus bevat een stad die 4 tegels beslaat, en Nôtre Dame bevat een stad die 2 tegels beslaat. [16]
- Set II:
- Aboe Simbel, Ankor Wat, en Terracottaleger hebben elke een weg die over twee tegels loopt. Tikal heeft een weg die over 3 tegels loopt.
- Tikal en Ankor Wat hebben elk stadsdelen die niet met elkaar verbonden zijn. [17]
- Set I:
Eindtelling
Aan het einde van het spel tel je eerst de punten voor de wonderen die aan het einde van het spel punten opleveren. Daarna ga je verder met de gebruikelijke eindtelling. [18]
Variant - 2 wonderen per speler
Als je al bekend bent met deze uitbreiding, kun je ook de volgende variant proberen, waarbij elke speler met maximaal 2 wonderen speelt. Je kunt dan twee wonderen benutten. Afhankelijk van de situatie, kun je ook interessante combinaties bouwen.
Opmerking: Alle spelregels blijven hetzelfde. We noemen hier alleen wat er verandert.
Opzetten
We raden aan dat er met tenminste 120 tegels en 2 extra meeples (bijv. basisspel + rivier + 1e uitbreiding en eventuele andere tegels van (mini-)uitbreidingen). Negeer echter de spelregels van de uitbreidingen.[19]
- Elke speler neemt 10 meeples van één kleur. Zet 2 meeples van elke kleur naast veld 10 van het scoretableau, en 1 meeple naast het startveld 0/50.
- Kies 2 of het gewenste aantal wonderen per speler en leg ze naast het scoretableau.
De tweede wondertegel ontvangen
Als jouw telmeeple veld 50 bereikt of voorbijgaat, kies je jouw tweede wonder, legt die voor je neer en neem je jouw meeple die naast het 0/50 startveld staat in voorraad. Deze gebruik je om bij de volgende beurt jouw tweede wonder te markeren nadat je die hebt aangelegd.
Aanvullende verhelderingen
Wegen, steden en weiden op wondertegels
Sommige wondertegels bevatten meerdere steden die zich over verschillende vierkante vakken uitstrekken. Elk vak moet als een aparte tegel geteld worden. De volgende afbeeldingen illustreren het aantal weg- en stadstegels dat voor elke wondertegel geteld moet worden, evenals de bedoelde weideverbindingen. Blauwe cirkels staan voor verbonden weiden en rode cirkels staan voor gescheiden weiden.Opmerkingen:
- De stukken grond naast sommige wonderen maken deel uit van het wonder, niet van de aangrenzende stad.
- Door afwijkingen in het snijden bij de productie van de wondertegels kunnen er variaties onstaan in het aansluiten van weiden. Als er gespeeld wordt met wondertegels die afwijken van de bedoelde weideverbindingen, moeten de spelers onderling overeenstemming bereiken over de weideverbindingen.
 |
Stonehenge
|
 |
Nôtre Dame
|
 |
Circus Maximus
|
 |
Alhambra
|
 |
Aboe Simbel
|
 |
Tikal
|
 |
Angkor Wat
|
 |
Terracottaleger
|
 |
Great Wall of China
|
 |
Nazca Lines
|
 |
Cothon of Carthage
|
 |
Taj Mahal
|
Vraag: Strekt de stad op de Nôtre Dame wondertegel zich over 2 of 4 tegels uit? De stukken grond rondom de Nôtre Dame strekken zich over 2 aangrenzende vierkante vakken uit (boven en rechts). Het is visueel gezien een beetje dubbel, aangezien er geen echte muur is die de stad afsluit buiten de huisloze stukken grond met de Nôtre Dame die aan de weide grenzen.
Antwoord: De stad beslaat slechts 2 tegels. De stukken grond rondom Nôtre Dame zijn grafisch noodzakelijk om de wegen daar af te sluiten. (3/2024)
Vraag: De buitenste steencirkel beperkt de omliggende weiden, er staan dus 4 weiden op de Stonehenge wondertegel. Is dat juist?
Antwoord: Dat is inderdaad het geval. (3/2024)
Vraag: Are these green patches on the Nazca Lines wonder considered as fields? Or are they just an artistic licenses?
Antwoord: The field on the left is connected with the field at the top (just by a very narrow strip). The right one is a separate field, but no one would ever like to occupy it without any possibility of a city. (12/2025)
Een boer op een weide die alleen aan het wonder grenst, maar niet aan de stad naast het wonder, krijgt geen punten voor die stad. Dat kan gebeuren bij sommige weiden op wondertegels:
- De weide rondom het klooster op de Nôtre Dame wondertegel (rechtsboven)
- De weide tussen de wegen op de Circus Maximus wondertegel (midden rechts)
- De weide tussen de wegen op de Alhambra wondertegel (midden rechts)
Merk op dat wonderen (inclusief de stukken grond ernaast) aparte projecten zijn. Wonderen beperken steden, maar maken er geen deel van uit.
Vraag: Sommige wonderen zoals Nôtre Dame, Circus Maximus en Alhambra bevatten een weide tussen twee wegen die het wonder raken. Raakt die weide de stad of alleen het wonder (en daarmee niet de stad)?
Antwoord: De weide raakt alleen het wonder. Een wonder is altijd neutraal en maakt geen deel uit van een stad. (3/2024)
Kloosters en wondertegels
Elk vierkant vak op een wondertegel telt als voor het tellen van kloosters voor een aparte tegel. Dit geldt zowel voor kloosters die aan een wondertegel grenzen als voor kloosters die op een wondertegel voorkomen.Andere uitbreidingen
Dit gedeelte bevat aanvullende informatie over combinaties met andere Carcassonne-uitbreidingen.
Je mag 0, 1, of 2 houten meeples zetten op een wondertegel. Dat is één enkele actie.- Als je maar één houten meeple zet, mag je in plaats van het zetten van de tweede houten meeple geen andere actie uitvoeren. [20]
- Als je slechts één of twee houten meeples zet, mag je die rechtstreeks zetten of een ander spelmechanisme dat voor één van die meeples van toepassing is gebruiken: "Meeple toevoegen" / "Meeple zetten" (
20-jarig Jubileum Uitbreiding).
De houten meeples die op de wondertegel gezet mogen worden zijn de volgende:
- Gewone meeple (
Basisspel) - Abt (Basisspel -
De Abt) - Grote meeple ( Uitbr. 1 - Kathedralen & Herbergen)
- Transportwagen (
Uitbr. 5 - Burgemeesters & Abdijen) - Burgemeester ( Uitbr. 5 - Burgemeesters & Abdijen)
- Circusdirecteur (
Uitbr. 10 - Het Circus) - Bewakingsmeeple (
Uitbr. 11 - Spoken, Spookslotten & Kerkhoven)
Na het op de wondertegel zetten van 0, 1, of 2 houten meeples, mag je ook nog zetten:
Alle kloosterachtige gebouwen veroorzaken de Notre-Dame bonus als er een meeple op een aangrenzende tegel wordt gezet:
De volgende projecten veroorzaken geen Notre-Dame bonus als er een meeple op een aangrenzende tegel wordt gezet:
- Tuin (Basisspel - De Abt)
- Duitse kathedraal (
Duitse Kathedralen)
The Nazca Lines wonder will grant an extra turn to a tile with road(s) and field(s) if it has no feature that can be used or a symbol that activates any action.
- The Nazca Lines wonder will not grant an extra turn to a tile that may have a feature or a symbol that may trigger an action or may participate in a scoring of any expansion used during the game.
- The Advanced Variant rules of
Het Doolhof will not allow the labyrinth tiles to grant the Nazca Lines bonus. - The scoring rules of tollhouses in
De Tollenaars will restrict Nazca Lines bonus to those tiles with no symbols on roads (gardens, farmhouses, stables, highwaymen).
- The Advanced Variant rules of
- In general, the case of the garden can be applied to any tile from expansions with features/symbols when their rules are not applied in a game. For example, the Nazca Lines wonder can grant an extra turn to road tiles with inns if you are using them as plain road tiles, that is, without applying their rules as in Uitbr. 1 - Kathedralen & Herbergen.
Vraag: If you draw a tile with a road, fields and a feature that can be occupied (e.g. a tower foundation, an acrobat space, etc.), does this feature prevent you from receiving the Nazca Lines bonus? (We understand that the example of the garden applies to any feature, no matter if it is directly scorable or not.)
Antwoord: When you have anything on the tile that you can use, the tile doesn't count for the Nazca Lines. (12/2025)
Vraag: If you draw a tile with a road, fields and a symbol that triggers an action (e.g. a festival tile), does this symbol prevent you from receiving the Nazca Lines bonus?
Antwoord: Yes, Nazca Lines only work if you have a simple road and field tile. (12/2025)
Vraag: If you play with De Tollenaars, the Nazca Lines wonder will not grant its bonus to:
o Any road + field tiles with a crossroads (with villages or trees), since you can use them to place a tollhouse token.
o Any road + field tiles with gardens, stables, farmhouses or highwaymen (or groups of travelers), since you may score points for them with your tollhouse token.
Is this correct?
Antwoord: Yes, these tiles will not grant you the Nazca Lines bonus. If you have anything on the tile that you can use, the tile doesn't count for the Nazca Lines. (12/2025)
Vraag: Without De Tollenaars, does the Nazca Lines wonder grant its bonus to road + field tiles with crossroads?
Antwoord: Yes, these tiles will grant you the Nazca Lines bonus. You are not using the crossroads in this case for anything special. If you have anything on the tile that you can use, the tile doesn't count for the Nazca Lines. (12/2025)
Vraag: Does the Nazca Lines wonder grant its bonus to the labyrinth tile if played with the basic rules (it works just like a regular roundabout)?
Antwoord: If you play the Labyrinth tile just as a 4-legged road tile (as in the basic rules), you would get a double turn. (12/2025)
If you use a tile from your supply that meets the conditions of the Nazca Lines wonder, you will get an extra turn. It does not matter if the tile was not drawn.
Vraag: You own the Nazca Lines. You place a halfling featuring only a field and a road. Do you get an extra turn for that?
Antwoord: Yes, when you use this tile, you can get the double turn. The same would be if you choose a road/field tile when playing with 
De Reis naar Carcassonne. You will always get a double turn when you happen to use these tiles. (12/2025)
When playing with some expansions, an early scoring may happen and trigger one of these possible scenarios:
- An early scoring during your turn may lead to the following scenario:
- 1. Landtegel leggen (you place a tile that triggers a scoring that allows you to choose the Cothon of Carthage and perform 2. Een meeple zetten to occupy the harbor)
- 2. Een meeple zetten (you can use the meeples just placed in the harbor, since it is your turn)
- 3. Puntentellingen afhandelen
- An early scoring during another player's turn may lead to the following scenario:
- 1. Landtegel leggen (the other player places a tile that triggers a scoring that allows you to choose the Cothon of Carthage and perform 2. Een meeple zetten to occupy the harbor, as a special case)
- 2. Een meeple zetten (you cannot use the meeples just placed in the harbor, since it is not your turn)
- 3. Puntentellingen afhandelen
Vraag: If so, if it is obtained early in the turn (e.g. you scored many points during an 
Uitbr. 7 - Aanval & Afweer Attack in 1. Landtegel leggen), can you move meeples from the Cothon of Cartage later in 2. Een meeple zetten or should you wait until the next turn to allow this? (If allowed, you would be allowing the player to perform actions from 2. Een meeple zetten twice in the same turn.)
Antwoord: It is a very special, very rare case, but yes you could use your meeple from the Cothon. (You always are allowed to perform 2. Een meeple zetten twice with the Cothon of Carthage. Normally, you would do as usual: 1. Landtegel leggen, 2. Een meeple zetten and 3. Puntentellingen afhandelen, and then again 2. Een meeple zetten when choosing the Cothon of Carthage.) (12/2025)
Space 3 of Taj Mahal only affects completed monasteries. Completing a garden or removing an abbot from a monastery or garden does not trigger its bonus.
Vraag: Does the Space 3 on Taj Mahal grant a bonus if you remove an abbot meeple form a monastery?
Antwoord: Space 3 of Taj Mahal only grants the bonus when a monastery is completed. (3/2026)
Vraag: Does the Space 3 on Taj Mahal grant a bonus to gardens?
Antwoord: Space 3 of Taj Mahal only grants its bonus to monasteries, never to gardens. (3/2026)
Als je een houten meeple op de wondertegel zet, mag je in plaats van het zetten van een tweede houten meeple niet jouw abt terugnemen.
Een tuin veroorzaakg geen Notre-Dame bonus als er een meeple op een aangrenzende tegel wordt gezet.
Uitbr. 2 - Kooplieden & Bouwmeesters
Als je een houten meeple op de wondertegel zet, mag je in plaats van een tweede houten meeple te zetten geen bouwmeester of varken zetten.
Uitbr. 3 - De Draak, de Fee en de Jonkvrouw
Als je een houten meeple op een wondertegel zet, mag je in plaats van een tweede houten meeple te zetten niet de fee verzetten. Als je de fee bij een meeple op de wondertegel zet, is de hele wondertegel beschermd tegen de draak. De draak mag geen enkel vierkant vak van de wondertegel betreden.
De fee kan niet bij de markeermeeple op de wondertegel worden gezet.
de wondertegel is één enkele tegel, maar vertegenwoordigt vijf vakken voor het verzetten van de draak. De draak raakt wel de hele tegel als hij erop terecht komt (uitgezonderd de markeermeeple op het wonder zelf), maar vertegenwoordigt vijf stappen bij het verzetten. Het wonder is een bijzonder gebied dat niet door de draak geraakt wordt.
Als je de stad op een wondertegel uitbreidt met een jonkvrouwtegel, mag je een willekeurige meeple op de stad verwijderen. Je mag echter niet de markeermeeple verwijderen.
Je mag een magische pport gebruiken om een meeple op een onafgebouwd, onbezet project op een wondertegel te zetten. Je mag de magische poort niet gebruiken om een meeple op het wonder zelf te zetten, aangezien dat een bijzonder gebied is met speciale spelregels.
Wondertegels tellen als één tegel voor de toren, maar vertegenwoordigen 5 vakken voor het bereik van de toren. Als tenminste één van de vakken die door de wondertegel bezet worden in het bereik van de toren ligt, mag een willekeurige meeple die op de tegel staat gevangen genomen worden, met uitzondering van de markeermeeple. Een toren mag geen markeermeeple gevangen nemen. Het wonder is een bijzonder gebied dat niet geraakt wordt door een toren.Uitbr. 5 - Burgemeesters & Abdijen
Als je een houten meeple op een wondertegel zet, mag je in plaats van een tweede houten meeple te zetten geen herenboerderij zetten. De algemene spelregel stelt dat de ondergrond voor de herenboerderij stabiel moet zijn - dat betekent dat de hoeken van alle vier de tegels elkaar meoten raken en er een weide in die hoek moet zijn om de herenboerderij te mogen zetten.
Een wondertegel kan derhalve één, twee of drie van de hoeken onder de herenboerderij in beslag nemen.
Neem, bij het verzetten van de transportwagen, onbezette, onafgebouwde projecten op de huidige tegel en enige andere tegel (vierkant of niet) die de aangrenzende vierkante vakken overlapt in aanmerking.
- Als de transportwagen op een wondertegel staat, gelden alle projecten daarvan als aangrenzend.
- Als de transportwagen op een vierkante tegel staat die aan een wondertegel grenst, gelden alle projecten op de wondertegel als aangrenzend.
- Als de transportwagen op een wondertegel staat, gelden alle projecten op een vierkante of wondertegel op een aangrenzend vierkant vak als aangrenzend.
Een abdij veroorzaakt de Notre-Dame bonus als er een meeple op een aangrenzende tegel wordt gezet.
Uitbr. 6 - Graaf, Koning en Consorten
Een cultusplaats veroorzaakt de Notre-Dame bonus als er een meeple op een aangrenzende tegel wordt gezet.
Het knock out-fiche en het verleiding-fiche hebben geen effect op de markeermeeple op een wondertegel.
Uitbr. 8 - Bruggen, Burchten & Bazaars
Er mag een brug op een wondertegel gezet worden als aan de voorwaarden voldaan wordt voor het betreffende vierkante vak. Als één of meer vakken van een wondertegel een leengoed van een burcht overlapt, veroorzaakt een willekeurig afgebouwd project op die vakken (weg, stad, of klooster) de puntentelling voor de burcht.
- Voor de burcht zijn alle vakken van de wondertegel aparte tegels.
- De projecten op de vakken in de omgeving van de burcht zijn degenen die de puntentelling voor de burcht kunnen veroorzaken. [21]
Als je een houten meeple op een wondertegel zet, mag je in plaats van een tweede houten meeple te zetten geen herder zetten. Als je een wondertegel aangrenzend aan een tegel met een artiestenveld zet, mag je in plaats van meeples op de wondertegel te zetten maar één artiest aan de piramide toevoegen. Als je een houten meeple op een wondertegel zet, mag je in plaats van een tweede houten meeple te zetten geen artiestenpiramide tellen.
Markeermeeples leveren geen punten op voor de circustelling.
Als je een houten meeple op een wondertegel zet, mag je in plaats van een tweede houten meeple te zetten geen meeple op een kroonveld van het Rad van Fortuin zetten.
De wondertegel telt als 1 tegel die 5 vakken bezet. De vliegtuigen tellen vakken voor het vliegen. Als het vliegtuig op een vak landt dat door een wondertegel wordt bezet, mag ieder project op de hele tegel gekozen worden, dat wil zeggen dat er gekozen mag worden uit de diverse wegen, stad of klooster, indien beschikbaar. Hij mag er alleen landen als het project nog niet is afgebouwd. Als het vliegtuig diagonaal vliegt, moeten alle stappen in een rechte lijn liggen in de richting die de pijl op de vliegtuigtegel aangeeft. De hoek mag niet veranderen. Als het vliegtuig op een vak landt waar een wondertegel ligt, dan mag gekozen worden uit de diverse wegen, stad of klooster, indien beschikbaar. Hij mag er alleen landen als het project nog niet is afgebouwd.
Een vliegtuig mag geen markeermeeple aan een wonder toevoegen.
Je kunt een wondertegel krijgen als jouw gewone telmeeple of vrouwelijke telmeeple het vak met jouw meeple-paar bereikt of voorbijgaat, of het 0/50 veld met één meeple ernaast, als de variant met 2 wonderen per speler gespeeld wordt. Een willekeurige telmeeple kan dus aan de voorwaarde voldoen om de wondertegel te krijgen.
Je mag geen markeermeeple verwijderen met een feesttegel.
Kloosters in Duitsland / Kloosters in Nederland & België / Japanse Gebouwen
Een bijzonder klooster veroorzaakt de Notre-Dame bonus als er een meeple op een aangrenzende tegel wordt gezet.
Wondertegels tellen voor 5 vierkante vakken bij de puntentelling voor een abt/prior op een bijzonder klooster. Bijzondere kloosters tellen die vierkante vakken mee in de kolommen en rijen te beginnen met de kloostertegel.
- Afhankelijke van hoe een wondertegel eventuele rijen of kolommen overlapt, kunnen één of meer vakken van de wondertegel voor deze puntentelling meetellen. [22]
Een Duitse kathedraal veroorzaakt geen Notre-Dame bonus als er op een aangrenzende tegel een meeple wordt gezet.
Voor de puntentelling voor een wachttoren voor wegen, steden, kloosters, of wapens worden de projecten op elk vierkant vak van een wondertegel apart in aanmerking genomen. [21]
Voor de puntentelling voor een wachttoren voor meeples worden alle meeples op een aangrenzende wondertegel in aanmerking genomen, ook al staan ze niet op aangrenzende vierkante vakken. [23] Als je het "meeple toevoegen" symbool activeert bij het aanleggen van een wondertegel, kun je die actie met één houten meeple gebruiken en zet je de andere houten meeple zoals gebruikelijk op de wondertegel. Als je het "meeple zetten" symbool activeert bij het aanleggen van een wonder tegel, kun je die actie met één houten meeple gebruiken en zet je de andere zoals gebruikelijk op de wondertegel.
Je kunt niet als tweede meeple een markeermeeple toeveoegen.
Als je één of twee houten meeples op een wondertegel zet, mag je ze elk afzonderlijk beschermen. Als je een houten meeple op een wondertegel zet, mag je in plaats van het zetten van een tweede meeple geen eerder op het speelveld gezette meeple beschermen.
Een markeermeeple kan niet beschermd worden tegen boerenopstanden. Als je een houten meeple op een wondertegel zet, mag je in plaats van een tweede houten meeple te zetten geen tolhuisfiche leggen of verleggen.
De Pest - Verspreiding van de pest
Een wondertegel telt als 1 tegel voor de pestfiches, maar als 5 vakken voor het verleggen ervan (vergelijkbaar met de draak).
Als je een houten meeple op een wondertegel zet, mag je in plaats van een tweede houten meeple te zetten geen klein gebouw-fiche leggen. Een Darmstadt-kerk veroorzaakt de Notre-Dame bonus als er een meeple op een aangrenzende tegel wordt gezet.
Als je een houten meeple op een wondertegel zet, mag je in plaats van een tweede houten meeple te zetten mag je geen meeple die door Solovei Razboynik of Vodyanoy gevangengenomen is verwijderen. Vodyanoy kan geen markeermeeples van wondertegels gevangennemen.Meer informatie over de wonderen
|
Notre-Dame
De kathedraal Notre-Dame van Parijs is een rooms-katholieke kerk. Ze werd gebouwd tussen 1163 en 1345 en is een van de vroegste gotische kerkgebouwen in Frankrijk. Ze staat in het historische centrum van Parijs op het Seine-eiland Île de la Cité. Op 15 april 2019 liep het ernstige schade op door een grote brand. Kort daarna besloot het Franse parlement om het volgens het origineel te reconstrueren. | |
|
Stonehenge
Het monument is een megalithisch bouwwerk uit het neolithicum. Het bevindt zich bij de rivier de Avon in de buurt van Amesbury in Zuid-Engeland en werd in verschillende delen (over een periode van enkele honderden jaren) opgericht, op zijn minst vanaf 3000 voor Christus. Er bestaan verschillende theorieën over de aanleiding en het doel van dit zeer uitgebreide monument. Stonehenge staat sinds 1986 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. | |
|
Circus Maximus
Het werd eerst in steen gebouwd als permanente constructie en de bouw begon rond 31 voor Christus. Met een totale lengte van ongeveer 600 meter en een breedte van 140 meter was het Circus Maximus het grootste circus in het oude Rome. Het was dus nog groter dan het Colosseum en tot in de moderne tijd het grootste stadion ter wereld. Tot in de 6e eeuw werden er wagenrennen gehouden. De capaciteit zou inmiddels zo'n 250.000 zitplaatsen zijn geweest, hoewel dit slechts op een verhaal is gebaseerd. Waarschijnlijker zijn er 150.000 zitplaatsen geweest (nog steeds zeer indrukwekkend). | |
|
Alhambra
Op de Sabikah Heuvel in Granada, Andalusië, Spanje, staat het stadskasteel Alhambra. Het kasteelcomplex in de Moorse stijl van de islamitische kunst is ongeveer 740 meter lang en 220 meter breed. Vooral de Nasrid paleizen met hun tuinen, de medina en het Renaissance paleis van Karel de Vijfde zijn vandaag de dag belangrijk voor het Alhambra. Het is een van de meest bezochte toeristische attracties in Europa en werd in 1984 uitgeroepen tot werelderfgoed. | |
|
Aboe Simbel
De rotstempels in het dorp Aboe Simbel werden in de 13e eeuw voor Christus gebouwd. De twee tempels - de grote gebouwd ter glorie van koning (farao) Ramses II, en de kleinere Hathor-tempel ter nagedachtenis aan zijn vrouw Nefertari - staan sinds 1979 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Om ze te redden van het stijgende water van het Nasser-meer, werden ze tussen 1963 en 1968 afgebroken en 64 meter hoger op een eiland in het Nasser-meer opnieuw opgebouwd. | |
|
Tikal
De oude Maja-stad staat bekend om zijn getrapte tempels. Het ligt in noord-Guatemala, in het regenwourd van Petén en was één van de belangrijkste steden in de klassieke Maya-period in de 3e-9e eeuw. Tikal bereikte zijn hoogtepunten in de 5e en 8e eeuw. Sinds 2018 nemen onderzoekers aan dat er in het gebied rond Tikal tenminste een miljoen mensen woonden. De stad werd uiterlijk in de 10e eeuw volledig verlaten. | |
|
Angkor Wat
Het bekendste tempelcomplex in de regio Angkor van Cambodja ligt zo'n 250 km ten noordwesten van de hoofdstad Phnom Penh. Toen het land ten zuiden van China zich in de 10e eeuw tot een regionaal machtscentrum in zuid-oost Azië ontwikkelde, bouwde de Khmer grote steden en enorme tempels. Angkor Wat werd gebouwd onder koning Suryavarman II. Het complex werd gebouwd als de staatstempel van de koning en werd gebruikt voor de verering van Vishnoe. Er is ook bewijs dat het de graftempel van Suryavarman II was. | |
|
Terracottaleger
Het zogenaamde Terracottaleger bestaat uit meer dan 7'000 levensgrote soldaten. Het maakt deel uit van een vroeg-Chinees grafcomplex, Qin Shi Huangdi-mausoleum. De constructie startte in 246 v.Chr. en keizer Qin Shi Huangdi werd er in 210 v.Chr. begraven. Het is één van de grootste tomben ter wereld, één van de grootste archeologische vondsten van de 20e eeuw en staat sinds 1987 op de werelderfgoedlijst van UNESCO. | |
|-
| colspan="3" ||- valign="top"
|
|-
| colspan="3" ||- valign="top"
|
|-
| colspan="3" ||- valign="top"
|
|-
| colspan="3" ||- valign="top"
|
|}
Geschiedenis van de spelregels
- * 09-2024 In de spelregels voor Set II is de bonus voor het Alhambra verhoogd van 4 naar 5 punten per boer, en naar 6 punten per boer als met tenminste 120 tegels gespeeld wordt.
Tegelverdeling
Set I
Set II
Set 3
Voetnoten
Kijk op de Pictogrammen pagina voor uitleg over en licensering van de pictogrammen.
- ↑
De oorspronkelijke versie van de spelregels stelde voor om met meer dan alleen de basisspeeltegels (ongeveer 90+) te spelen door tegels naar wens toe te voegen (meer basisspeeltegels of van de (mini-)uitbreidingen, zonder de spelregels daarvan toe te passen).
- ↑
Eén set wonderen beperkt het aantal spelers tot maximaal 4. Je zult twee sets nodig hebben om met meer dan 4 spelers te spelen.
- ↑
Wondertegels mogen aangrenzend aan andere wondertegels aangelegd worden. Er zijn, buiten de gebruikelijke spelregels, geen beperkingen bij het aanleggen ervan.
Vraag: Mag een wondertegel aangrenzend aan een andere wondertegel (rand-rand of hoek-hoek) aangelegd worden?
Antwoord: Ja, dat is mogelijk. (10/2023)
- ↑
Deze alinea ontbreekt in de oorspronkelijke spelregels. Deze is hier echter voor de duidelijkheid toegevoegd omdat in 10/2024 verhelderd werd dat deze uitspraak die in C3 (3e editie) voor
Burchten in Duitsland geldt ook op deze uitbreiding van toepassing is.
- ↑
Dit betekent dat je twee verschillende projecten op de wondertegel mag bezetten, zelfs als ze op hetzelfde vak liggen.
- ↑
Deze zin is verwijderd uit de eerste herziene spelregels, dus het effect van de wonderen begint in jouw volgende beurt na het aanleggen ervan:
- Vanaf de beurt waarin je jouw wonder aanlegt en markeert, kun je het gebruiken om punten te krijgen.
- ↑
Deze zin ontbrak in de oorspronkelijke Engelse spelregels en werd uiteindelijk bij de derde revisie die in 10/2023 uitgebracht werd toegevoegd.
- ↑
Deze zin werd bijgewerkt in de tweede revisie van de spelregels die in 10/2023 werd uitgebracht.
- ↑
Deze alinea werd bijgewerkt in de eerste herziene spelregels die in 10/2023 werd uitgebracht.
- ↑ 10.0 10.1 10.2
The Great Wall of China bonus considers the final situation of the city or cities extended after placing the tile. At that moment, the number of cities extended with a tile with wall will determine the number of times the bonus can be granted.
- ↑
If you obtain the Cothon of Carthage as the result of a regular scoring during another player's turn, the turn sequence will be as follows:
- 1. Landtegel leggen
- 2. Een meeple zetten
- 3. Puntentellingen afhandelen (the other player triggers a scoring that allows you to choose the Cothon of Carthage and perform 2. Een meeple zetten to occupy the harbor as a special case)
- ↑
The Cothon of Carthage can send a standard meeple to any feature along the river that can be completed during the game. Therefore, it cannot send a meeple to a field.
Vraag: Can you use the Cothon of Carthage to send meeples to fields along the river?
Antwoord: No, you can’t send meeples to fields with the Cothon of Carthage. (12/2025)
The Nazca Lines wonder only grants an extra turn for tiles with road and field that you can place.
We hebben deze alinea bijgewerkt om die in overeenstemming te brengen met de Duitse spelregels, aangezien de bewoording van de Engelse nogal verwarrend was.
Als een of kolom meer dan één reeks met 7+ aangrenzende tegels bevat, wordt die rij of kolom maar één keer meegeteld. Met andere woorden je krijgt punten voor elke rij of kolom die tenminste éénmaal aan de voorwaarden voldoet.
Vraag: Levert het Terracottaleger-wonder 2 punten op voor elke in geel aangegeven reeks of slechts 2 punten voor de hele rijd (de rij levert maar 1 keer punten op)?
Does the Terracotta Army wonder grant 2 points per each stretch highlighted in yellow or just 2 points for the whole row (the row is scored only once)?
Antwoord: Je krijgt slechts 2 punten voor dit in geel aangegeven deel. (1/2025)
Deze zin is met het oog op compleetheid en helderheid in overeenstemming met de verhelderingen die in 03/2024 verstrekt zijn bijgewerkt.
Deze zin is met het oog op compleetheid en helderheid toegevoegd.
Met het oog op compleetheid en helderheid is deze zin naar een aparte sectie verhuisd.
Of negeer de spelregels van de uitbreidingen niet en kijk onder het kopje overige uitbreidingen voor verdere verhelderingen uit de gemeenschap. We weten wat jullie willen.
Het zetten van 1 of 2 houten meeples als één enkele actie sluit de mogelijkheid van het uitvoeren van enige andere actie in Stap 2b-1 uit (zie Spelverloop).
Dit is het gevolg van een vergelijkbare officiële verheldering voor spookslotten en de mistbanken op de 2x2 starttegel van Uitbr. 11 - Spoken, Spookslotten & Kerkhoven.
Deze benadering is gebaseerd op de verhelderingen die gegeven werden voor De Markten van Leipzig (zie VVV vakken hier).
Dit is het gevolg van een vergelijkbare officiële verheldering voor Duitse burchten.
Vraag: Als een wachttoren die punten oplevert voor meeples aan slechts een helft van een dubbele tegel grenst, worden dan alleen de meeples op de aan de wachttoren grenzende helft in aanmerking genomen of alle meeples op de tegel?
Antwoord: De wachttoren neemt alle meeples op de dubbele tegel in aanmerking. (10/2022)